Alergeny

Uczulacze, czynniki (bodźce) wywołujące zmiany uczuleniowe, powodujące alergie (uczulenie). Jeśli alergenami są substancje, to są to najczęściej obce substancje białkowe, które po wniknięciu do organizmu wywołują reakcję określaną jako alergia.
W ZALEŻNOŚCI OD POCHODZENIA ALERGENY DZIELIMY NA:
MECHANICZNE - zewnętrzne uszkodzenia skóry (np. przy określonej skłonności skóry w następstwie potarcia może dochodzić do powstania pokrzywki);
FIZYCZNE:
działanie ciepła i zimna
· naświetlanie słońcem lub lampą kwarcową, które mogą spowodować zmiany uczuleniowe, np. wyprysk letni.
Przy uczuleniu na światło słoneczne lub promienie pozafiołkowe dochodzi czasami do powstania zmian alergicznych wybitnie wielopostaciowych: rumienie, grudki, pęcherzyki, bąble pokrzywkowe (patrz: POKRZYWKA), które zajmują tylko części odsłonięte skóry;
CHEMICZNE - stosowane zewnętrznie i wewnętrznie. Do alergenów chemicznych zewnętrznych zalicza się:
· barwniki, lakiery, pyłki metali (które również zalicza się do alergenów chemicznych wewnętrznych, bowiem wnikają w głąb organizmu) i wiele innych tzw. chemikaliów zawodowych,
· proszki do prania, płyny do czyszczenia i inne zaliczane do tzw. chemii gospodarczej,
· kosmetyki (tusze do rzęs, pomadki do ust, farby do włosów itp.),
· lekarstwa stosowane zewnętrznie (w postaci maści, żeli, kremów, past, płynów) wywołujące zmiany chorobowe początkowo ograniczające się tylko do tych okolic skóry, które bezpośrednio zetknęły się z lekiem - później - m.in. na skutek przenikania leku przez skórę - może nastąpić uogólnienie się uczulenia.
Do alergenów chemicznych wewnętrznych zalicza się:
· leki stosowane wewnętrznie, np.: chinina, aspiryna, arsen, jod, antybiotyki (patrz: LEKI, DZIAŁANIE UBOCZNE),
Do alergenów chemicznych zewnętrznych i wewnętrznych zalicza się:
· środki chemiczne pylące i lotne przedostające się do organizmu przez układ oddechowy,
BIOLOGICZNE (gł. pyłki roślinne, ukąszenia owadów, niektóre bakterie i grzyby), które dzielimy na:
· ROŚLINNE - np.: pyłek kwiatowy (patrz: KALENDARZ PYLENIA w KATAR NIEJEDNO MA IMIĘ w dziale: CHOROBY: DIAGNOSTYKA I PROFILAKTYKA), owoce;
· ZWIERZĘCE - np.: naskórek, sierść (np. łuszczący się naskórek i sierść zwierząt domowych), pierze, pot, włosy - także "włosy" niektórych gąsiennic oraz ukąszenia owadów mogą wywołać reakcję uczuleniową. Zmiany typu pokrzywki wywołuje czasami podanie surowicy (surowica - część płynna krwi zawierająca dużo białka) z krwi obcego człowieka lub zwierzęcia (choroba posurowicza);
· BAKTERYJNE - bakterie lub produkty ich przemiany, np.: tuberkulina - białkowa substancja wytwarzana przez prątki gruźlicy;
· POKARMOWE - np.: jaja, mleko (gł. białko zawarte w różnych pokarmach).
Niektóre alergeny są równocześnie antygenami (patrz: ALERGIA), inne są substancjami słabymi immunogenicznie lub nie wywołują odpowiedzi immunologicznej, czyli swoistej reakcji organizmu na wprowadzony antygen, przejawiający się wytwarzaniem odpowiednich przeciwciał (patrz: ALERGIA).
Alergeny dostają się do organizmu najczęściej przez wziewanie (układ oddechowy), kontakt, wstrzyknięcia podskórne lub domięśniowe, a także przez przewód pokarmowy. Wywołują reakcję alergiczną tylko u osób nadwrażliwych. Objawia się ona wystąpieniem pokrzywki, wyprysków skórnych, kataru, astmy (patrz: KATAR NIEJEDNO MA IMIĘ w dziale: CHOROBY: DIAGNOSTYKA i PROFILAKTYKA)

Inne udostępnione przez gabinet stomatologiczny na literę a