Achiote

Jest obficie owocującym krzewem lub niewielkim drzewem (do 10 metrów wysokości) o gęstym listowiu, ciemnoszaropopielatej korze, jasnozielonych, jajowatego kształtu liściach i białych lub różowych kwiatach. W okresie owocowania na końcach pędów pojawiają się owoce w postaci kolczastych, czerwonopomarańczowych strąków, z których każdy zawiera do 50 nasion. Z jednego drzewa średniej wielkości można uzyskać nawet do 270 kg nasion. Każde z nich pokryte jest czerwonawą osnówką, stanowiącą cenne źródło pomarańczowożółtego barwnika - biksyny - wykorzystywanego powszechnie w przemyśle spożywczym do barwienia margaryny czy choćby popcornu. Drzewo rośnie w Peru, Brazylii, Meksyku, Kolumbii, Trynidadzie i na Hawajach na wysokości do 1200 m n.p.m. Jest również w tych rejonach uprawiane.
Odwar z liści, kory i nasion oraz napar z korzenia stosowany jest zewnętrznie w celu przyspieszenia gojenia się ran i oparzeń oraz w zapaleniu spojówek. Uważa się, że obecna w roślinie biksyna wykazuje właściwości fotoprotekcyjne, chroni więc skórę przed skutkami promieniowania UV. Ta cenna właściwość wykorzystywana jest w kosmetyce, w produkcji kremów. Niektóre składniki aktywne surowca - najprawdopodobniej olejki eteryczne - odgrywają rolę naturalnego repelentu i mogą być używane do produkcji preparatów kosmetycznych przeznaczonych do odstraszania owadów. Odwar z surowca podawany doustnie wykorzystywany jest jako specyfik uspokajający, nasercowy, wykrztuśny, pobudzający trawienie i działający antyoksydacyjnie (patrz.: ANTYOKSYDANTY), a przez to oczyszczający i regulujący przemiany metaboliczne w schorzeniach wątroby i obniżający poziom cholesterolu. Decyduje o tym obecność flawonoidów przeciwdziałających wolnym rodnikom: glukozydu oraz disiarczanu apigeniny i luteoliny. Surowiec używany jest w dietach odchudzających. W medycynie tradycyjnej uważany jest za afrodyzjak. Stosuje się go również w zapaleniu prostaty oraz w schorzeniach układu moczowego.
Nasiona rośliny są jadane w stanie świeżym ze względu na cenne wartości odżywcze. Bixa orellana cieszy się również dużym powodzeniem jako surowiec użytkowy. Plemiona amazońskie używają jego drewna do produkcji strzał, a także w rzemiośle artystycznym i stolarstwie

Inne udostępnione przez gabinet stomatologiczny na literę a